Nerwica serca to temat, który budzi wiele emocji – zwłaszcza wśród osób odczuwających niepokojące objawy jak ucisk w klatce piersiowej czy kołatanie serca. Często pierwszym krokiem jest wykonanie EKG. Ale czy to badanie rzeczywiście jest w stanie wykryć nerwicę serca? I jak odróżnić ją od poważnych chorób kardiologicznych? Sprawdź, co naprawdę warto wiedzieć.
Co to jest nerwica serca i skąd się bierze?
Nerwica serca, znana również jako zespół Da Costy, to zaburzenie psychosomatyczne, które objawia się symptomami przypominającymi choroby serca, choć w rzeczywistości nie wynika z fizycznego uszkodzenia tego organu. Objawy mają pochodzenie psychiczne, ale odczuwane są jak bardzo realne dolegliwości cielesne. To właśnie dlatego tak trudno ją zdiagnozować bez wykluczenia innych przyczyn.
Najczęściej u podłoża nerwicy serca leży przewlekły stres, nadmierna wrażliwość na bodźce emocjonalne, lęki oraz trudne doświadczenia życiowe. Zaburzenie to dotyczy przede wszystkim osób między 24. a 44. rokiem życia, szczególnie kobiet, osób samotnych i tych, które żyją w ciągłym napięciu emocjonalnym.
Mechanizm działania nerwicy serca opiera się na aktywacji układu autonomicznego – tej części układu nerwowego, która odpowiada za reakcje „walki lub ucieczki”. W sytuacjach stresowych organizm reaguje przyspieszonym biciem serca, wzrostem ciśnienia, płytkim oddechem – objawy te pojawiają się, mimo że serce jest zdrowe.
Typowe przyczyny nerwicy serca
Czynniki prowadzące do rozwoju nerwicy serca są zróżnicowane i często współistnieją. Do najczęściej obserwowanych należą:
- przewlekły stres i przeciążenie emocjonalne,
- zaburzenia lękowe i depresyjne,
- traumatyczne doświadczenia z dzieciństwa lub dorosłości,
- niskie poczucie kontroli nad życiem,
- nadwrażliwość na sygnały płynące z organizmu.
Osoby z nerwicą serca często nadmiernie interpretują sygnały ze swojego ciała, co prowadzi do błędnego koła: stres wywołuje objawy, a objawy nasilają stres.
Jakie są objawy nerwicy serca?
Objawy nerwicy serca są bardzo zbliżone do symptomów chorób kardiologicznych, co czyni ich rozpoznanie szczególnie trudnym. Cechą charakterystyczną jest to, że nie mają one związku z wysiłkiem fizycznym, a często pojawiają się w stanie spoczynku lub w reakcji na silne emocje.
Najczęściej zgłaszane dolegliwości to:
- kołatanie serca i uczucie „nierównego rytmu”,
- ból, ucisk lub kłucie w klatce piersiowej,
- uczucie duszności i trudność w złapaniu oddechu,
- zawroty głowy, uczucie osłabienia,
- zimne poty i drżenie mięśni,
- silny lęk, często z obawą przed zawałem lub śmiercią.
Objawy nerwicy serca pojawiają się nagle, często trwają od kilku minut do nawet kilku godzin, a ich nasilenie może się zmieniać. Często ustępują po przyjęciu leków uspokajających lub po odpoczynku.
To, co wyróżnia nerwicę serca, to zmienność objawów i ich zależność od kontekstu emocjonalnego, a nie fizycznego wysiłku.
Czy nerwica serca wyjdzie na EKG?
To jedno z najczęściej zadawanych pytań przez pacjentów z objawami sugerującymi chorobę serca. Elektrokardiogram (EKG) to podstawowe narzędzie diagnostyczne w kardiologii, które pozwala ocenić rytm serca, przewodnictwo impulsów elektrycznych oraz obecność niedokrwienia czy zawału. Ale czy potrafi wykryć nerwicę serca?
Odpowiedź brzmi: zazwyczaj nie. Nerwica serca nie powoduje zmian strukturalnych ani czynnościowych w sercu, dlatego w większości przypadków wynik EKG będzie prawidłowy. Czasem jednak można zauważyć:
- tachykardię zatokową (przyspieszony rytm serca),
- niespecyficzne zaburzenia rytmu (np. pojedyncze pobudzenia nadkomorowe),
- wzmożoną zmienność rytmu zatokowego.
Takie wyniki nie świadczą o chorobie organicznej, lecz o pobudzeniu układu nerwowego. Dlatego EKG nie potwierdza ani nie wyklucza nerwicy serca – jego celem jest wykluczenie poważnych schorzeń kardiologicznych.
Jakie badania warto wykonać przy podejrzeniu nerwicy serca?
W przypadku objawów takich jak ból w klatce piersiowej, kołatanie serca czy duszność, konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki w celu wykluczenia chorób serca. Lekarz może zlecić szereg badań:
- EKG spoczynkowe,
- Holter EKG (24-godzinna rejestracja pracy serca),
- echo serca (ocena budowy serca i pracy zastawek),
- test wysiłkowy,
- badania laboratoryjne – m.in. lipidogram, elektrolity, troponiny.
Jeżeli wyniki nie wykazują nieprawidłowości, a objawy mają charakter napadowy i pojawiają się w sytuacjach stresowych, lekarz może podejrzewać nerwicę serca i skierować pacjenta do psychiatry lub psychologa.
Holter EKG a nerwica – co może pokazać?
Holter EKG to badanie, które rejestruje czynność serca przez całą dobę lub dłużej. Może być szczególnie pomocne, jeśli objawy występują sporadycznie lub w nocy. U pacjentów z nerwicą serca może wykazać:
- przyspieszoną akcję serca w stresujących momentach,
- zmienność rytmu zatokowego,
- krótkotrwałe, niespecyficzne zaburzenia rytmu.
Nie są to jednak zmiany charakterystyczne dla choroby serca, lecz raczej fizjologiczna odpowiedź organizmu na stres emocjonalny.
Jak odróżnić nerwicę serca od choroby serca?
To jedno z największych wyzwań diagnostycznych. Objawy są bardzo podobne, ale ich źródło zupełnie inne. Na co warto zwrócić uwagę?
W nerwicy serca objawy pojawiają się w spoczynku i są związane z emocjami. W chorobach serca – najczęściej przy wysiłku fizycznym.
Inne różnice to:
- Charakter bólu – w nerwicy jest kłujący, zmienny, w zawale – uciskający, promieniujący.
- Czas trwania – objawy nerwicy są krótkotrwałe i ustępują po uspokojeniu, w zawale trwają długo i narastają.
- Reakcja na leki – objawy nerwicy ustępują po lekach uspokajających, ból zawałowy nie reaguje na takie leczenie.
Ostateczne rozpoznanie stawia lekarz po analizie wywiadu, badania fizykalnego i wyników diagnostycznych.
Co robić, gdy EKG nic nie wykazuje, a objawy nie ustępują?
Jeśli wszystkie badania kardiologiczne są prawidłowe, a objawy nadal się pojawiają, warto zwrócić się do psychiatry lub psychologa. Leczenie nerwicy serca opiera się przede wszystkim na psychoterapii, zmianie stylu życia i – w razie potrzeby – farmakoterapii.
Metody leczenia nerwicy serca
Leczenie powinno być kompleksowe i dostosowane do indywidualnych potrzeb pacjenta. Najczęściej stosowane metody to:
- psychoterapia poznawczo-behawioralna,
- techniki relaksacyjne (np. trening oddechowy, medytacja),
- leki przeciwlękowe lub antydepresyjne (w razie potrzeby),
- zmiana stylu życia – odpowiednia dieta, sen, aktywność fizyczna.
Wielu pacjentom pomaga także edukacja na temat mechanizmów nerwicy, co zmniejsza lęk i pozwala lepiej radzić sobie z dolegliwościami.
Kiedy warto wykonać EKG lub holter EKG?
Każde objawy sugerujące problemy z sercem powinny być skonsultowane z lekarzem. Badania kardiologiczne są w pełni bezpieczne i pozwalają rozwiać wątpliwości dotyczące stanu zdrowia. EKG i holter EKG warto wykonać, gdy:
- występują kołatania serca lub nieregularny rytm,
- odczuwany jest ból w klatce piersiowej,
- pojawiają się zawroty głowy lub omdlenia,
- objawy nasilają się w stresujących sytuacjach.
Jeśli badania te nie wykazują nieprawidłowości, a objawy utrzymują się, kolejnym krokiem powinna być konsultacja psychologiczna lub psychiatryczna.
Co warto zapamietać?:
- Nerwica serca to zaburzenie psychosomatyczne, które objawia się symptomami przypominającymi choroby serca, ale nie wynika z fizycznych uszkodzeń serca.
- Typowe objawy nerwicy serca to kołatanie serca, ból w klatce piersiowej, duszność, zawroty głowy oraz silny lęk, często związany z obawą przed zawałem.
- EKG zazwyczaj nie wykrywa nerwicy serca, ponieważ nie powoduje zmian strukturalnych w sercu; jego celem jest wykluczenie poważnych schorzeń kardiologicznych.
- Diagnostyka w przypadku podejrzenia nerwicy serca obejmuje EKG, Holter EKG, echo serca oraz test wysiłkowy, a w razie potrzeby konsultację z psychiatrą lub psychologiem.
- Leczenie nerwicy serca opiera się na psychoterapii, technikach relaksacyjnych, ewentualnie farmakoterapii oraz zmianie stylu życia.
